“Tiên học lễ ,hậu học văn” Đó là khẩu hiệu quen thuộc mà hầu như cửa lớp nhà trường nào cũng đều tâm niệm khắc ghi ,mỗi giáo viên chúng ta cũng lấy đó làm phương châm cho công tác giảng dạy và giáo dục của mình .Chúng ta hãy thử nghĩ xem nếu một người nào đó dẫu có tài năng đến đâu mà thiếu đi đạo đức làm người thì liệu người đó có  trở thành hữu dụng cho xã hội được không ?

      Thưở sinh thời ,Bác Hồ đã dạy :”Có tài mà không có đức là người vô dụng ,có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó”.Lời Bác dạy trên đây là muốn nhắc nhở mỗi công dân Việt Nam phải vừa có tài năng vừa phài có đạo đức làm người .”Chữ tài và chữ đức” có tác dụng tương hỗ cho nhau .Và đạo đức chính là cơ sở ,là nền tảng để phát triển tài năng .Cho nên ,trong hai vế câu mà Bác dạy ,thì vế câu đầu Bác nhấn mạnh cái cốt lõi để hoàn thiện nhân cách con người trước hết là phải có đạo đức .

     Theo tâm lý giáo dục , được biết “Bậc tiểu học chính là bậc hình thành nhân cách con người -học sinh bậc THCS là bậc tiếp nối sự hình thành và phát triển nhân cách học sinh” . Đây là những giai đoạn càn thiết làm nền móng cho sự hoàn chỉnh về mặt nhân cách và -phát triẻn hoàn thiện về mặt tài năng ở mỗi con người .

     Thế nhưng ,không hiểu vì những lý do nào đó,phải chăng do hoàn cảnh môi trường xã hội hiện nay đổi thay ,nguồn lực kinh tế phát triển ,nhiều người chỉ chăm lo làm ăn kinh tế mà lãng quên đi việc giáo dục lễ nghĩa cho con em mình .Từ đó dẫn đến suy giảm một phần nào về đạo đức nhân cách học sinh ,có lúc có nơi mặt tiêu cực đã chiếm tỉ lệ đáng lo ngại .

    Trách nhiệm của toàn xã hội nói chung và của nhà giáo nói riêng là ngoài việc cung cấp kiến thức về văn hoá, khoa học, về việc rèn luyện nề nếp học tập. Phương cách ứng xử của mỗi người và nhất là rèn luỵên cho các em thực hiện tốt năm điều Bác Hồ dạy là hết sức cần thiết để các em phát triẻn toàn diện của con người mới XHCN, những con người vừa có tài vừa có đức, có tình yêu quê hương đất nước, sẵn sàng tham gia lao động xây dựng và bảo vệ tổ quốc .

1-LÝ LUẬN :

   Cần nói thêm rằng lứa tuổi 14 của học sinh lớp 9 là lứa tuổi mà học sinh có thể hình thành và phát triển nhân cách . Ở giai đoạn này ,nếu như được quan tâm giáo dục chính đáng đúng lúc thì có thể học sinh đã bước đầu nhận thức được những điều “Nhân -Lễ -Trí –Tài” Vì thế giáo viên không những dạy chữ mà còn dạy người .Nhưng để “dạy người”và rèn luyện nề nếp cho các em  vào những thời gian nào ? và ở đâu ? là điều hết sức cần thiết . Để đàt được hiệu quả cao thì mỗi chúng ta đều phải quan tâm đầu tư cho vấn đề này .

      Như mỗi giáo viên đều biết ,thời gian mà học sinh đến trường , đến lớp để học tập và sinh hoạt là lượng thời gian lớn .Nhưng giờ sinh hoạt lớp thì quá ngắn ngủi ,mà nội dung của giờ này thường chỉ đề cập đến vấn đề chung có liên quan đến hoạt động lớp .Vì thế ,nếu ta không vận dụng tốt quỹ thời gian sẽ không rèn luyện tốt nề nếp học tập ,cách ứng xử với bạn bè ,người lớn tuổi và các nếp sống sinh hoạt khác của học sinh (đó chính là mặt hạnh kiểm ).

     Muốn mỗi học sinh quan tâm đến việc rèn luyện HẠNH KIỂM thì giáo viên cần đặt các nề nếp trênlên hàng đầu ,giáo viên chủ nhiệm cùng tập thể học sinh mà mình chủ nhiệm đề ra nội quy chung của lớp và chính thức thực hiện thi đua ở mỗi nhóm ,tổ ,và ở từng cá nhân học sinh .Bên cạnh nội quy lớp ,thì trước dó giáo viên chủ nhiệm cũng đã phổ biến nội quy nhà trường rồi sau dó hướng dẫn học sinh thực hiện .Nếu không áp dụng nội quy nhà trường , lớp để học sinh thực hiện thi đua thì học sinh chẳng những lười học tập , lười lao động mà còn đối xử thiếu lễ độ  với mọi người và vì vậy kết quả cuối năm học số học sinh yếu kém thường là học sinh có hạnh kiểm chưa tốt .

    Một điều quan trọng là hiện nay tình trạng xã hội đã và đang xoá đói giảm nghèo ,nguồn lực kinh tế phát triển ,tuy nhiên vẫn còn tồn tại số gia đình khó khăn ,có sổ nghèo nên không ít học sinh phải lo phụ giúp gia đình ,ngoài việc học ở trường  -về đến nhà các em phải đi buôn bán ,lao động bằng nhiều hình thức khàc nhau ,hầu giúp đỡ gia đình cải thiện đời sống hàng ngày .

     Thời gian học tranh thủ, khi được khi mất như vậy thành ra việc chuẩn bị bài cũ và soạn bài mới là chưa tốt .Một phần trong số học sinh có hoàn cảnh từ nhỏ như vậy được nên người ,vì từ nhỏ đã ít nhiều ý thức được về hoàn cảnh của mình mà tranh thủ vượt  lên trên hoàn cảnh để làm thay đổi hoàn cảnh, hoà nhập vào xu thế thời đại .Những phần tử không nhỏ ,số học sinh này vì quá tủi phận ,mặc cảm dẫn đến thất vọng , chán nản rồi sinh ra hư hỏng bỏ học . Hay những trường hợp khác ,gia đình học sinh khá giả nhưng vì cha mẹ chỉ lo vào việc làm kinh tế xao lãng việc giáo dục con cái thành ra con của họ (học sinh )dễ bi tiêm nhiễm từ những môi trường xấu ngoài xã hội dễ trở nên hư hỏng ,nghỉ học ,rồi bỏ học tạo thêm gánh nặng cho gia đình và xã hội .Vì vậy lương tâm và trách nhiệm nhà giáo là phải có biện pháp giáo dục , đôn đốc, nhắc nhở thường xuyên .Việc lam thầy hết sức khó- mà cũng cần hết sức tế nhị .

       Ngay từ đầu năm học ,khi nhận bàn giao lớp ,GVCN liên hệ GVCN cũ để nắm được hạnh kiểm và học lực của học sinh ở năm qua . Đặc biệt cần chú ý đặc điểm về tâm lý và hoàn cảnh cụ thể của từng học sinh ,tức là ghi nhận về lý lịch học sinh .Tiếp theo đó ,GVCN cần quan tâm đến đối tượng học sinh có hoàn cảnh khó khăn ,học sinh cá biệt và những học sinh bình thường nhưng học lực ở dạng trung bình .GVCN kết hợp với việc kiểm tra chất lượng đầu năm để theo dõi thực hiện ý thức tự giác trong học tập của học sinh để xếp loại ban đầu về hạnh kiểm của học sinh và làm cơ sở đề ra kế hoạch chủ nhiệm cho sát nhất lá kế hoạch rèn luyện hạnh kiểm cho các em .

      Ta thường nghe nói :”Vạn sự khởi đầu nan” âu đó cũng đúng và phù hợp .Bất cứ việc làm nào bước đầu bước khó khăn nhất ,nhưng ta biết sắp xếp và giải quyết sự việc thì ắt sẽ thành công .Và nếu thành công thì đó là cảm giác ,là nguồn sinh lực tinh thần giúp cho ta hoàn thành tốt những công việc về sau .Cần chú ý nên sắp xếp cái nào làm trước , cái náo làm sau là điều quan trọng . Đối với hai mặt học lực và hạnh kiểm của học sinh cần phải tiến hành song song cùng lúc ,tức là vừa dạy văn hoá vừa rèn luyện hạnh kiểm cho học sinh và phải xác định cho được việc rèn luyện hạnh kiểm là chủ yếu vì càc em có hạnh kiểm tốt sẽ dẫn đến học tập tốt (chỉ trừ học sinh bất thường hay bẩm sinh thì ta có kế hoạch riêng để thực hiện tốt ).

      Giáo viên chủ nhiệm kết hợp với nhà trường ,PHHS va GVBM cho các em nắm vững về nội quy nhà trường lớp học (nội quy của lớp thì cần được tập thể lớp và gvcn thảo luận bàn bạc để cùng thồng nhất đề ra ).

   -Về hình thức tổ chức thực hiện :

@ Cần có sự giám sát việc thực hiện từ tập thể lớp ,dùng tập thể giáo dục cá nhân ,lấy cá nhân giáo dục cá nhân .Do vậy ,bước đầu ta cần hình thành tổ chức lớp để các em đề cử ,bầu cử có bàn bạc dân chủ .Với tổ chức như vậy ,lớp sẽ có những em đủ uy tín được bầu vào ban cán sự lớp .Sau đó gvcn cùng tập thể lớp thảo luận ,trao đổi để thấy vai trò ,nhiệm vụ và nộim dung thực hiện của tưng ban cán sự lớp . Đồng thời gvcn cần cho học sinh biết bộ máy ban cán sự lớp là rất cần thiết ,giống như ngôi nhà không thể thiếu đi rường cột .

  -Giáo viên chủ nhiệm liên hệ ,trao đổi thống nhất với các giáo viên bộ môn như sau :

@ Trong các tiết học ,ta nên lồng ghép giáo dục hành vi tốt và nhắc nhở học sinh thường xuyên thực hiện tốt nội quy ,lâu ngày sẽ trở thành nếp sinh hoạt mà học sinh cảm thấy gò bó trước đây nhưng nó lại thực hiện tốt lúc nào không hay ,chẳng hạn như :

   *-Đến trường đúng giờ ,thực hiện tốt đồng phục ,khăn quàng ,huy hiệu .

   * -Thực hiện tốt các khẩu hiệu  :” Vào lớp thuộc bài ,ra lớp hiểu bài”,….

@ Ngoài ra trong những giờ Văn ,GDCD,GDNGLL …giáo viên chủ  nhiệm cùng với gvbm tham dự để kể cho các em nghe về những chuyện mang tính giáo dục từng mặt . Đến giờ GDCD có tiết “thực hành ngoại khoá”dẫn các em đi thăm một di tích ở gần ,kể cho các em biết di tích do đâu mà có , và có giá trị như thế nào ?( đặc biệt là giá trị giáo dục ).Hoặc tổ chức lao động  ,tổ chức thi đố vui , hái hoa dân chủ …Cung cấp cho các em những việc làm và điều hay lẽ phải càng nhiều sẽ là điều kiện tạo thành thói quen nề nếp sống như thế .Lâu ngày các em sẽ cảm nhận điều tốt để làm theo .

@ Điều cần thiết nữa là chúng ta xem học sinh của mình thuộc về đối tương tâm lý nào của lứa tuổi để dự đoán trước tình huống xảy ra trái ngược mà giúp các em có cái nhìn đúng ,bản thân chúng ta cũng không lấy làm bỡ ngỡ khi gặp tình huống như vậy . Giáo viên chủ nhiệm trong khi giáo dục học sinh phải luôn gần gũi ,thân mật . Chúng ta đặt mình vừa là người anh người chị , là người trực tiếp hướng dẫn ,dìu dắt các em vừa là người bạn của học sinh để dễ dàng thuận tiện giúp các em vượt qua khó khăn cùng tập thể lớp đạt tới mục tiêu nội quy của lớp đề ra . Ngược lại ,nếu ta không gần gũi sẽ khó thông cảm cho các em mỗi khi các em vô tình mắc phải lỗi lầm – và rồi học sinh đó sẽ dễ dẫn đến cảm giác sợ lớp ,sợ thầy ,mặc cảm và tự cô lập mình .Từ đó hình ảnh về mái trường , lớp học ,thầy bạn không còn là mái ấm thứ hai của các em rồi một ngày nào đó các em sẽ bỏ học .

         Có khi hạnh kiểm của học sinh chưa tốt là do yếu tố gia đình ,bố mẹ , anh chị của các em nhận thức sai lệch về một tổ chức , một cá nhân nào đó ,rồi lại hiểu không đúng đắn về nhà trường ,thầy cô . Từ đó tác động đến con em mình có một vài ác cảm về nhà trường ,thầy cô .Cái hình ảnh đẹp như “một thần tượng” dần dần phai mờ trong tâm trí các em  .Vì vậy giáo viên chúng ta phải kịp thời gần gũi tam tình để để giải thoát khoảng cách hoài nghi đó ,nghĩa là giáo viên cần thể hiện đầy đủ  trách nhiệm của mình trước thế hệ trẻ ,mầm non tương lai của đất nước . Đó chính là giáo viên đã đáp ứng đúng yêu cầu tiêu chuẩn của mình .

        Việc giáo viên giáo dục , rèn luyện công bằng và gương mẫu khi lên lớp để làm thước đo cho các em phấn đấu vươn tới có ước mơ giống như thầy cô của mình , đó chính là lương tâm nghề nghiệp của giáo viên .Làm được như vậy ,chắc chắn các em sẽ có chuyển biến lớn và tạo ra bước ngoặt nếu trước đó các em có những hành vi chưa tốt .

   *Lưu ý :Trong quá trình thực hiện ,chúng ta cấn hết sức tránh không nên sỉ nhục hoãcúc phạm nhân cách các em trước bạn bè mà phải dùng tập thể để giáo dục cá nhân ,như khuyên em nên học theo các điển hình tốt ở lớp. Đặc biệt hơn nữa , ở lứa tuổi này các em có thể khoe khoang với bạn bè về những thành tích đạt được của mình .Cũng như thế ,ta luôn nhắc nhở học sinh thực hiện tốt năm điều Bác Hồ dạy và luôn hành động tốt điều năm mà ta cần rèn để đối xử với mọi người ,tức là khi được khen ta cần phấn đấu hơn nữa để phát huy những điều làm tốt chứ không nên lấy đó làm tự phụ kiêu căng .

Giúp các em nhận thức sâu sắc về đức tính khiêm tốn ở một con người .Và từng bước học sinh sẽ nhận thức thêm rằng :”Cá nhân con người không thể tự tồn tại một cách biệt lập mà chỉ tồn tại khi nhiều cá nhân có mối quan hệ qua lại với nhau”.Tức lá lúc này học sinh sẽ nghĩ tới yếu tố xã hội ,thấy mình có trách nhiệm và yêu thương mọi người :Cha mẹ ,anh chị em ,quê hương ,làng xóm và tình yêu đất nước .          Quả là : 

Qua phần trình bày trên cộng với thực tế trên lớp ,trong năm qua học sinh sau khi một học kỳ đã có bước chuyển rõ nét .Thể hiện như sau :   

 *Lớp 8A10 (Năm học 2005-2006)

    Học lực :Giỏi-20% ;Khá-32,5% ;Tb-30% ;yếu-17,5% .

    Hạnh kiểm : Tốt-47,5% ;Khá-40% ;Tb-15% .

*Lớp 9A10 ( Học kỳ I :Năm học 2006-2007 ) .

    Học lực :Giỏi-24,3% ;Khá-43,2% ;Tb-21,6% ;Yếu-10,6%

    Hạnh hiểm : Tốt-75,7% ;Khá-20% ;Tb-2,7%

1-Kết luận :

-Với biện pháp “Giáo dục đạo đức học sinh trong ĐKXH hiện nay”của bản thân tôi đã khá thành công ,vì nó đẩy mạnh được đạo đức của học sinh yếu ,kém ,nâng lên trung bình ,khá …Không chỉ thế ,giải pháp trên còn hiệu nghiệm đối với các học sinh khá ,giỏi làm cho chất lượng hạnh kiểm của cả lớp tiến bộ ( kể cả việc học tập ).Với biện pháp trên chúng ta có thể áp dụng cho tất cả các khối lớp (không nhất thiết là học sinh lớp 9)và sử dụng ở mọi nơi vì biện pháp này phù hợp với điều kiện giảng dạy của GVCN lớp ,vừa cò tính logic trong việc giáo dục đạo đức các em học sinh ,mà kết quả học tập vẫn nâng cao tiến bộ .

2-Bài học kinh nghiệm :

    Trong quá trình thực hiện các biện pháp giáo dục đạo đức cho học sinh ,tôi đã rút ra được bài học kinh nghiệm sau :

*Cần đặt mạnh giữa :Nhà trường – Gia đình –Xã hội là phương châm để giáo dục .Nhất là việc kết hợp chặt chẽ giữa nhà trường và gia đình .

* Phải nắm vững cụ thể hoàn cảnh từng học sinh để có kế hoạch cho lớp và cá nhân.

* Phải có lòng kiên trì, nhẫn nại, không chùng bước trước tình huống khó khăn xảy ra. 

* Giáo dục học sinh bằng nhiều hình thức, chính khoá, ngoại khoá và luôn lồng ghép giáo dục vào từng môn, bài dạy.

* Đặc biệt là phải biết đặt tình huống lên trên tất cả và luôn gần gũi học sinh, lúc là người giáo viên hướng dẫn ,lúc là người cha,người mẹ. Lương tâm,trách nhiệm nhà giáo là kim chỉ nam dắt ta đi đến thành công.

        Trên đây là một số kinh nghiệm giáo dục hạnh kiểm cho học sinh đạt kết quả tốt, muốn được trình bày với quí đồng nghiệp giúp đỡ đóng góp cho tôi, để chúng ta cùng hoàn thành trọng trách lớn lao” Vì lợi ích trăm năm trồng người” mà Bác Hồ đã dạy.